Yusuf Bülbül

An Engineer

Spesifikasyon ve Generalizasyon

Bilgi edinim aşamaları başarıyla tamamlandıktan sonra önümüzde edinilen bilgiyi işlemek için iki yol vardır, spesifikasyon ve generalizasyon.

Spesifikasyon, bilgiyi spesifikleştirmeye yani özelleştirmeye yarar, edinilen bilgi yalnızca belirli bağlamlarda kullanıma açıktır. Generalizasyon ise edinilen bilginin değişken bir aralıkta kullanıma açıklığını ifade eder.

Peki bunu bilmenin bize ne gibi yararları olabilir? Basit, iki çeşit meta-bilgi fonksiyonunu da kullanarak bilgiyi iki tarafa çekilmeye açık hale getirebiliriz. Bir örnek üzerinden ilerlersek “günlük kullanılan kelimelerin zihnin yapısını değiştirdiği” kabulünden gidersek, sunulan verileri analizle farklı bağlamlara çekebiliriz. Kelimeler ve zihin, bu iki veriyi bir bağlama sıkıştırmak istersek beyinle alakalı operational definition range’i dar olan birkaç deneyle basic knowledge elde edilebilir ( El-meal: Kullanımı tanımlamak için davranışa bir tanım atanırsa ve dar bir aralıkta var mı yok mu diye kontrol edilirse, daha sonraki araştırmalar için ham bilgi elde edinilebilir.) Spesifikasyon genel olarak böyledir, peki generalizasyon spesifik olarak nasıldır? Kelimeyi ve zihni daha geniş düşünülüp geçmiş bilgi birikiminden ve deneyimlerden faydalanılır ise “her türlü” konuyu açıklamak için bu iki kavram kullanılabilir. Örnek vermek gerekirse, başına gelen bir olayı, biriyle kavga etmeni bu iki kavramla açıklamaya başlarsın “Kelimelerimiz yetmediği için dövüştük, zihin yapılarımız farklıydı.’ gibisinden.

Ve işin ilginç tarafı, dudaklarınızdan çıkan bu kelimeler size bir şeyler ifade etmeye başlar, kısacası hayatınızı şekillendirir.

Pragmatik (Faydacı) bir yaklaşımla ikisine de yaklaşılırsa, spesifikasyon belirli bir alanda uzmanlaşmak için gereklidir. Araştırılan mefhum bir huni gibi düşünülürse bu huninin ağzı gittikçe daralır ve kullanılacak kavramlar gittikçe azalır, fakat sonunda bir şeyi seni ve de insanları tatmin edebilecek şekilde açıklayabilirsin. Generalizasyon ise bir konuyu başka bir konuyla açıklamanı sağlayan bir araçtır, insanlara onların ve senin bildiğin ortak bir dil sunarsın ve bu dilden konuşursunuz ve anlaşmaya başlarsınız. Başka bir kullanım alanıysa bilgi altyapısı oluşturmaktır, bu spesifik bilgiyle oluşturulmaz, oluşturulsa bile kıt bir zenginlik olur ayrıca sonradan konu üzerine inşa edilecek bilgi temelsiz olur, baştan başlamak ve oraya ulaşacak bağlar oluşturmak gerekir.

Peki bunu hayatta nasıl kullanabiliriz? Kolay, aslında her gün hepimizin yaptığı bir şey bu. Bu iddiamı destekleyecek kanıtı da sizlere şöyle sunabilirim, bir insan akademisyen bilgiyi ilk okuldan öğrenmeye başlar ki bunlar genel bilgilerdir en başında, “Ali ata bak, Ayşe topu at.” gibisinden. Bu cümlelerden genel mantığı oturtmaya çalışırlar ve kendileri cümle üretirler, cümleler gittikçe daha çok ifade etmeye başlar onlar için, basit ilkokul seviyesi kelimelerden akademinin kademelerinde yükseldikçe kompozisyonlar ve en sonunda akademik makaleler yayımlarlar. Peki tahmin edin bakalım makalelerin içeriği nedir? Spesifik bir konu üzerinde spesifik bir tanımı ifade eden kelimeler bütünü…

Ama unutulan detaysa şuydu, Ali’nin topu atması da o kadar subje ve o kadar nesne içerisinden Ali’nin seçilip topa spesifik bir davranış uygulaması, atması.

Spesifikalite ve Generalizite aslında iki uçlu bir döngü gibidir, birisi birisini besler, ucundan biraz daha gittiğinde onu diğerinin yaklaşım açısıyla açıklayabilirsin. Bu kelimelerin büyüsüdür, ya da böyle demek isterseniz lanetidir, ve asla tam anlamıyla çözülemeyecek bir gizemin yanılsamalarından başka bir tanesidir.

Author: Faith of Delusions

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Copyright © Tüm Hakları Saklıdır.